God is uit de hemel gezet. Het zat er eigenlijk al een tijdje aan te komen. Of Hij het zelf heeft zien aankomen, weet ik niet. Ik geloof van wel. Want ik geloof dat Hij het allemaal wel overziet. Veel beter dan wij mensen het overzien. Hij is in de hemel en wij zijn op de aarde (o.a. Ps.115). Tenminste, zo was het tot nu. Sinds 27 mei 2017, twee dagen na Hemelvaart (!) is Hij dus uit de hemel gezet. Nu hadden wij deze haast bovenmenselijke krachttoer óók kunnen zien aankomen. Want in 2005 hield de van de PThU te Kampen scheidende hoogleraar ethiek, Frits de Lange, in zijn afscheidsrede zijn 20 AURORE L ASCENSIONgelovig gehoor voor dat hij óók afscheid nam van een persoonlijk God. Zoiets als een transcendent goddelijk Wezen dat boven ons is geplaatst ‘in een bovennatuur (…) lichtjaren van ons verwijderd’ is zo onbereikbaar ver weg dat enig contact daarmee onmogelijk is. Het zal wel daarom zijn dat Hij te weinig ingreep in onze aardse werkelijkheid, en dat Frits de Lange ons daarom voorhield dat het beter is om afscheid te nemen van zo’n god-ver-weg.

Dat is heel consistent geredeneerd, moet ik zeggen. Want als je niet gelooft in een persoonlijk God, dan kun je ook niet geloven dat Hij ingrijpt. Dus greep De Lange zelf in met een deconstructie van het bovennatuurlijke theïsme. God kan wel immanent, inwonend zijn, om het maar zo te zeggen, maar niet buitenwonend, of bovenwonend. Om het met de woorden van De Lange te zeggen, ‘God is geen afzonderlijk wezen, maar alomvattende Geest’. Dat vraagt niet om een biddende gemeente, maar om een ‘bezielde toewijding‘ aan die alomvattende Geest. Dat is voor De Lange de kern van religie. Zo trok hij in 2005 als scheidende vertegenwoordiger van de protestantse geloofscorporatie langs de hemel en timmerde een bordje aan de hemelpoort. Onbewoonbaar verklaard. God zat hem blijkbaar gewoon te hoog.

Geheel consistent met die daad, heeft hij dus onlangs (zie Trouw 170527) het einde aangekondigd van de hemel. De deconstructie is voltooid. De door hem onbewoonbaar verklaarde hemel is door hem vervolgens ook eigenhandig afgebroken. Het is zeer lezenswaardig hoe hij dat gedaan heeft. En net als in zijn afscheid van een persoonlijk God ziet hij ook met het afscheid van de hemel ‘thin places’, ‘doorwaadbare plaatsen’ waardoor God, als de alomvattende Geest die Hij is, onze werkelijkheid binnensijpelt en waardoor er toch nog iets van eeuwig leven ongrijpbaar oplicht tegen de duisternis van ons bestaan. Dat laatste, eeuwig leven, is dus ook verdwenen met de hemel. De Lange zegt: ‘Je leeft eeuwig als je beseft te leven zonder grond, te leven zonder een andere reden van bestaan te hebben dan dat je er bent, onvoorwaardelijk.’

Ik vind het nogal wat. Nee, ik vind het helemaal niks. Ik heb een duister vermoeden dat deze oud-hoogleraar ethiek te Kampen dezelfde weg bewandelt als de oud-hoogleraar ethiek aan de VU, Harry Kuitert. Deze laatste begon ooit met een reconstructie van Jezus, maar met elk boek dat daarna verscheen bleef er steeds minder van het christelijk geloof over. De reconstructie werd een deconstructie. Wat volgens hem overbleef is een god van verbeelding, door onszelf gecreëerd. Zo’n god mag natuurlijk niet bestaan, want dat gaat tegen het tweede gebod in.

Maar goed, nogmaals, ik vind het helemaal niks. Een God die niet transcendent is heeft geen hemel nodig. Dat kan ik nog volgen. Maar wat doen we dan met Johannes 14, waar Jezus zijn leerlingen vertelt dat Hij naar de Vader gaat die een huis heeft met veel kamers? Wat doen we dan met de hemelvaart van Jezus? En hoe verstaan we dan de woorden dat God in een ontoegankelijk licht woont (1Tim.6,16)? Of waar blijft de hemel van Prediker (5,1)? Moeten we zijn waarschuwing niet wat serieuzer nemen als we spreken over God? In Openbaring 21 wordt een nieuwe hemel en een nieuwe aarde gezien. Een nieuwe aarde? Ja, graag! Een nieuwe hemel? Waar is dat goed voor? Die is er toch niet, aldus eerwaarde De Lange.

Kijk, ik begrijp heus wel dat ‘hemel’ een uitdrukking is. Een naam. Voor mijn part noemen we de hemel anders. Of nee, toch maar niet. Want de Bijbel spreekt over de hemel. Als ontoegankelijke plaats van God. Van waaruit Hij wel degelijk ingrijpt. Ik zou zeggen, zonder zijn ingrijpen kunnen we die nieuwe aarde ook wel schudden. En over ingrijpen gesproken, hoe zou Jezus ooit naar het ondermaanse gekomen en weer naar het bovenwolkse teruggekeerd zijn? Waar dat ook is.

Oké, Frits de Lange heeft getrouw aan zijn afscheid van een persoonlijk God nu dus ook de hemel afgebroken. Terecht natuurlijk, want als er toch niemand meer woont…?! Hij heeft er twaalf jaar over gedaan om af te breken wat God in één dag geschapen heeft. Dat dan weer wel. Maar ja, hij is God natuurlijk niet.

Ik kijk toch stiekem nog even naar boven. Naar waar ooit iets als ‘hemel’ moet zijn geweest. Het is alsof ik wat mis. Ik voel me doelloos, zonder grond, van reden beroofd, voor wat het waard is. Plotseling hoor ik een stem. “Wat sta je nou naar de hemel te staren?” Ik schrik op. Twee mannen. Als één van hen nou maar niet Frits de Lange is.

Ik loop naar huis en bid van harte dat ik het mis heb. Ik smeek dat hij alstublieft dan toch maar de hoeksteen heeft laten liggen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s